در کنفرانس امنیتی قفقاز در آنکارا عنوان شد که کریدور ترامپ تهدیدی آشکار علیه منافع ملی کشورهای منطقه است.
به گزارش مرکز فرهنگی قفقاز، کنفرانس بینالمللی «امنیت قفقاز جنوبی» که به ابتکار مرکز استراتژی ملی (USMER) در آنکارا برگزار شد، با حضور مقامات سیاسی، دیپلماتها و کارشناسان منطقهای به پایان رسید.
این نشست با تمرکز بر تحولات ژئوپلیتیکی، امنیتی و انرژی در قفقاز جنوبی و نقش بازیگران منطقهای و فرامنطقهای برگزار شد.
این کنفرانس در دو نشست تخصصی برگزار شد و طی آن، سخنرانان بر ضرورت شکلگیری یک چارچوب امنیتی درون منطقهای تأکید کردند. در این میان، مواضع نماینده جمهوری اسلامی ایران، سخنان دوغو پرینچک و مفاد بیانیه پایانی، برجستهترین بخشهای این رویداد بود.
انتقاد ایران از «امنیت تحمیلی» و تأکید بر ثبات مرزها
محمد حسن حبیب اللهزاده، سفیر جمهوری اسلامی ایران در ترکیه، در سخنرانی خود با نقد نقش بازیگران خارجی در تعیین معادلات امنیتی منطقه، تصریح کرد که مفهوم امنیت در قفقاز جنوبی اغلب از بیرون و بر اساس منافع قدرتهای خارجی تعریف میشود، وضعیتی که به گفته وی به «امنیت تحمیلی» انجامیده و در نهایت وابستگی و بیثباتی بلندمدت را به دنبال دارد.
وی با تأکید بر رویکرد راهبردی تهران، مخالفت قاطع ایران با هرگونه تغییر در مرزهای به رسمیت شناختهشده بینالمللی و دستکاری در ساختار ژئوپلیتیکی منطقه را یادآور شد و هشدار داد که چنین تغییراتی معمولاً به چرخههای جدید تنش و ناامنی منجر میشود.
سفیر ایران همچنین اصول بنیادین پلتفرم «3+3» را – شامل احترام به حاکمیت ملی، عدم مداخله، حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات و توسعه همکاریهای اقتصادی و ترانزیتی- به عنوان چارچوبی پایدار برای امنیت منطقهای معرفی کرد.
پرینچک: ضرورت ادغام ارمنستان در سازوکار منطقهای
دوغو پرینچک، رئیس حزب وطن ترکیه، در سخنرانی خود با اشاره به تحولات قفقاز و غرب آسیا، بر ضرورت مشارکت فعال ارمنستان در ترتیبات امنیتی منطقه تأکید کرد.
وی با اشاره به رویکردهای دولت نیکول پاشینیان، این سیاستها را در عین داشتن برخی نشانههای مثبت، ناکافی دانست و خواستار پیگیری جدیتر آنها شد.
پرینچک امضای توافق صلح میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان را «ضرورتی حیاتی» برای تأمین امنیت پایدار منطقه توصیف کرد و افزود: جذب ارمنستان به چارچوب همکاریهای منطقهای، بهویژه در قالب پلتفرم «3+3»، یکی از مسئولیتهای کلیدی پیشروی ترکیه است.
وی همچنین نسبت به تداوم نفوذ ایالات متحده در سیاستهای ایروان هشدار داد و پروژه موسوم به «کریدور ترامپ» را نشانهای از این نفوذ ارزیابی کرد.
او در بخش دیگری از سخنان خود با نگاهی کلانتر، از تغییر موازنههای جهانی سخن گفت و افزود که نظم مبتنی بر هژمونی آمریکا در حال تضعیف است و یک نظم جدید با محوریت آسیا در حال شکلگیری است.
بیانیه پایانی: تأکید بر «قفقاز برای قفقازیها» و نقش پلتفرم 3+3
در بیانیه پایانی کنفرانس، با تأکید بر اصل «قفقاز متعلق به قفقازیهاست»، بر ضرورت حلوفصل مسائل منطقه توسط کشورهای منطقه تأکید شد.
این بیانیه پلتفرم 3+3 – متشکل از ایران، روسیه و ترکیه در کنار آذربایجان، ارمنستان و گرجستان- را ابتکاری کلیدی برای تأمین صلح پایدار دانست و خواستار فعالسازی هرچه سریعتر آن شد.
در این بیانیه آمده است که امنیت قفقاز جنوبی نهتنها برای کشورهای منطقه، بلکه برای ثبات غرب آسیا و حتی امنیت جهانی اهمیت دارد و سازوکارهای منطقهای میتوانند مانع از گسترش مداخلات فرامنطقهای و تشدید تنشها شوند.
همچنین، با اشاره به شرایط جاری، پروژه «کریدور ترامپ» (TRIPP) بهعنوان تهدیدی جدی برای امنیت منطقه ارزیابی شده و هشدار داده شد که این طرح میتواند زمینهساز حضور نظامی آمریکا و حتی گشوده شدن جبهههای جدید تنش در منطقه باشد.
در پایان، شرکتکنندگان با تأکید بر ضرورت عادیسازی روابط ترکیه و ارمنستان و نیز امضای توافق صلح جامع میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان، هشدار دادند که در صورت تحقق نیافتن این روند، دستاوردهای دیپلماتیک سالهای اخیر در معرض تهدید جدی قرار خواهد گرفت.
در شرایط کنونی، «کریدور ترامپ» (TRIPP) به دلیل در بر داشتن امکان مداخله ایالات متحده در منطقه، تهدیدی جدی محسوب میشود. استقرار پایگاههای نظامی آمریکا در نزدیکی مرزهای ترکیه، علاوه بر آنکه یک اقدام تحریکآمیز است، خطر گشوده شدن جبههای دوم علیه ایران و نیز احتمال تدارک یک عملیات زمینی را در بر دارد. از این رو، ما مسئولیت مشترک داریم که همسایهمان ارمنستان را تحت رهبری نخستوزیر محترم، نیکول پاشینیان، در چارچوب امنیت منطقهای ادغام کنیم.
برای تأمین امنیت و صلح پایدار در منطقه، خواستار عادیسازی روابط میان ترکیه و ارمنستان و نیز امضای یک توافقنامه جامع صلح میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان در کوتاهترین زمان ممکن از سوی هر سه کشور هستیم. در غیر این صورت، خطر از میان رفتن دستاوردهای دیپلماتیک سالهای اخیر وجود دارد. خطری که بهویژه باید از سوی ارمنستان و شخص نخستوزیر مورد توجه قرار گیرد.
